Język walijski jest językiem z grupy brytańskiej języków celtyckich. Posługuje się nim ponad 600 tys. Walijczyków. Można wyodrębnić w nim cztery podstawowe dialekty: wenedocjański, powyski, domecki i gwemcki.

Najstarsze zachowane zabytki literackie w tym języku pochodzą z VI w. Język, w którym zostały one zapisany, nazywa się wczesnowalijskim. Więcej tekstów pisanych, przeważnie poezji walijskiej i szkockiej, zachowało się z okresu między IX a XI stuleciem. Okres ten nazywa się okresem starowalijskim.

Po nim nastąpił kolejny etap w rozwoju języka walijskiego, zwany okresem średniowalijskim. Językiem tym posługiwano się pomiędzy XII a XIV stuleciem i może on być już w pewnym stopniu zrozumiały dla współczesnego Walijczyka.

Od XV w. możemy już mówić o języku współczesnym. Możemy go podzielić na dwa okresy. Pierwszy, wczesny współczesny walijski, trwał od początku XV w. Do końca wieku XVI. Natomiast późny współczesny walijski rozpoczyna się od publikacji przekładu Biblii Williama Morgana w 1588 r. Spowodował on ustabilizowanie się języka. W XIX w. znaczenie tego języka stale wzrastało. Działo się tak za sprawą publikacji pierwszych walijskich słowników. Dzięki pracom leksykografów, język został bardzo dobrze udokumentowany. Nawet współczesne słowniki, jak np. Słownik Uniwersytetu Walijskiego, kierują się właśnie pierwszymi słownikami.

Niestety od około 1800 r., w czasach Rewolucji Przemysłowej, liczba osób posługujących się tym językiem zmalała. Przybysze z Anglii rzadko uczyli się walijskiego, Walijczycy w kontaktach z nimi preferowali angielski. Jeżyk angielski zaczął dominować, głównie na terenach miejskich. Liczba użytkowników języka walijskiego spadła tak drastycznie, że na początku XX w. obawiano się, że język ten całkowicie zaniknie.

Jednak od początku XXI stulecia, obserwuje się wzrost liczby osób posługujących się językiem walijskim, przy czym większość z nich to osoby młode. Działa radio i telewizja walijska, a dzieci do 16 roku życia, mają obowiązek uczenia się tego języka w szkole.

Cardiff znajduje się w historycznym hrabstwie Glamorgan, ale od roku 1996 tworzy osobne hrabstwo Cardiff. Pierwotnie było to małe miasto, którego bardzo szybki rozwój, tak samo jak całego pobliskiego regionu, przypada na XIX wiek. Miasto rozwinęło się dzięki transportowi węgla kamiennego z pobliskich kopalni. Stolicą Walii został 20 grudnia 1955 r.

Do końca XX wieku Cardiff był przede wszystkim miastem przemysłowym, specjalizującym się w wydobyciu węgla. Później, kiedy zamknięto większość kopalń węgla kamiennego, zaczęto stawiać na turystykę. Wiele przemysłowych dzielnic zaczęto powoli, ale sukcesywnie przebudowywać – np. biedna niegdyś dzielnica Cardiff Docks została zmieniona w Atlantic Warf z luksusowymi apartamentami.

Port w Cardiff, znany jako Tiger Bay, był przez wiele lat jednym z największych portów na świecie. Zatoka Cardiff Bay została trwale odgrodzona od Kanału Bristolskiego. Dlatego też w zatoce nie występują przypływy i odpływy.

W roku 1999 wybudowano nowy stadion sportowy, który jest obecnie jednym z największych tego typu obiektów w Europie.

Nazwa Swansea pochodzi najprawdopodobniej od „Sweyn” (zniekształcone skandynawskie imię „Swen”) i „sey” (co w języku staronordyjskim znaczy „dopływ”). Nazwa może mieć swój początek w czasach, gdy Wikingowie osiedlali się wzdłuż południowego wybrzeża Walii. Uważa się, że Swansea rozwinęło się z osady handlowej założonej przez Wikingów.

Swansea leży u wybrzeża południowej Walii, u nasady półwyspu Gower. Miasto rozwijało się głównie w XVIII i XIX wieku stając się ważnym ośrodkiem przemysłu ciężkiego.

Swansea od początków XVIII w. rozwijało się jako centrum górnictwa i hutnictwa, w szczególności hutnictwa miedzi. W szczytowym okresie, tj. około 1880, zakłady przemysłowe leżące w dolinie Swansea przerabiały 60% rudy miedzi importowanej do Wielkiej Brytanii. W XX wieku przemysł ciężki zaczął ustępować sektorowi usług.

Obecnie najważniejszymi sektorami gospodarki miasta i regionu są administracja publiczna, edukacja, opieka zdrowotna, turystyka, oraz usługi finansowe.

Walia, jako kraina, podzielona jest na 22 jednostki administracyjne. Ostania reforma administracyjna miała miejsce 1 kwietnia 1996 roku. Na jej mocy powstało 9 hrabstw, 10 hrabstw miejskich i trzy miasta, wszystkie o równym statusie administracyjnym. Nazwa hrabstwo, odpowiada polskiemu powiatowi.

Miasta walijskie są niezwykle malownicze. Bogata sieć hoteli, restauracji i ciekawe zabytki, a przede wszystkim malownicze zamki walijskie sprawiają, że są one chętnie odwiedzane przez turystów. Nocleg można zaleźć także w akademikach usytuowanych w miastach, w których znajdują się uniwersytety.

Do największych i najciekawszych miast i miasteczek Walii, które warto umieścić na wakacyjnej mapie podróży po wyspie Wielka Brytania, należą Cardiff, stolica i największe miasto Walii, Merthyr Tydfil, miasto i zarazem hrabstwo miejskie w południowej części krainy, Newport, miasto a zarazem port przy ujściu rzeki Usk do Kanału Bristolskiego, Rhondda Cynon Taff, hrabstwo miejskie w południowej Walii, a także Swansea, miasto będące samodzielnym hrabstwem.

Jednak obok tych bardziej znanych, większych miast, istnieją także takie, których sama nazwa zachęca do ich odwiedzenia. Należy do nich niewątpliwie Llanfair Pwllgwyngyll, miasteczka leżące na wyspie Angesey, którego nazwa w języku walijskim brzmi: Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch. Jest to najdłuższa nazwa miasta i trzecia co do długości nazwa miejscowości na świecie. Nazwę tą wymyślił szewc z pobliskiego Menai Bridge, a w języku polskim oznacza ona „Kościół Świętej Marii w dolinie białej leszczyny w pobliżu gwałtownego wiru rzecznego i kościoła Świętego Tysilio blisko czerwonej jaskini”. Już dla samej nazwy warto jest odwiedzić tę miejscowość.

Jednym z nich, który został wzniesiony na polecenie króla Edwarda, jest średniowieczny zamek stojący w północnej Walii w mieście Conwy.

Zamek Conwy jest usytuowany na jednym z wzniesień. Powstawał w latach 1283 – 1289. Budowa tego zamku miała być jednym z elementów tzw. „żelaznego kręgu zamków walijskich”. Krąg ten miał być symbolem władzy Anglików nad Walijczykami. Zamek Conwy jest najdroższą budowlą spośród „żelaznego kręgu”. Jego budowa kosztowała 15 tysięcy funtów. Historycy uważają go za największą fortyfikację średniowieczną na terenie Europy.

Każdy, kto go zobaczy, na pewno będzie pod silnym wrażeniem. Na zwiedzających ogromny wpływ wywierają nie tylko kamienne ściany, które wprowadzają autentyczną średniowieczną, nieco mroczną atmosferę, ale także ogromne rozmiary tejże budowli. Ze swoimi ośmioma wieżami należy do najbardziej spektakularnych fortec w Walii.

Zamek ten znajduje się w sąsiedztwie Conwy, jednej z najlepiej zachowanych średniowiecznych miejscowości w Europie. Miasto to jest niemal szczelnie otoczone przez mury, 21 wież i 3 bramy. Do zamku prowadzi zawieszony na stalowych linach most, który został dobudowany w 1824 roku przez Thomasa Telforda. Obok niego zbudowano jeszcze dwa inne mosty: kolejowy i drogowy.

Zamek jest udostępniony dla zwiedzających codziennie od 1 kwietnia do 31 października od godziny 9 do 17. Od 1 listopada do 31 marca zamek można zwiedzać w godzinach od 9 do 16:30 od poniedziałku do soboty. Ostatnie grupy turystów wprowadzane są pół godziny przed zamknięciem. Natomiast dla zwiedzających zamek zamknięty jest 24, 25 i 26 grudnia, a także 1 stycznia.

Od I do V wieku naszej ery, obszar Walii był pod okupacją Rzymian. Później był nękany przez najazdy Jutów, Anglów i Sasów. Jednak mimo tego, Walii udało się zachować swoją odrębność. Na jej terytorium utworzyło się kilka państw, z najpotężniejszymi Królestwem Gwynedd oraz Królestwem Powys.

Od VIII wieku n.e. obszar znowu atakowano. Zwycięko odparł inwazję sąsiadujących Anglosasów, ale kiedy w 1066 roku na kraj najechał Wilhelm Zdobywca, jego normańska armia wdarła się do Walii i rozpoczęła okupację.

W 1218 książę Gwynedd zdołał zjednoczyć ziemie walijskie i przybrał tytuł księcia Walii. Dziesięć lat później, dokonała się ostateczna aneksja Walii przez Anglię.

W 1301 roku król Edward I, budowniczy kilku największych zamków na terenie Walii nadał swemu synowi, Edwardowi II, tytuł księcia Walii, w geście, który miał świadczyć o jedności i związkach między nią i Anglią. Tytuł księcia Walii przysługuje tradycyjnie najstarszemu synowi brytyjskiego władcy, będącemu następcą tronu Zjednoczonego Królestwa.

W 1400 roku walijski książę Owain Glyndwr wzniecił powstanie przeciwko Anglii, usuwając Anglików z większości terenów Walii w zaledwie cztery lata. W 1410 powstanie zostało stłumione. W 1485 roku królem Anglii został Henryk VII. Jako Walijczyk i pierwszy władca z rodu Tudorów uczynił rządy Anglii bardziej znośnymi dla Walijczyków. Jego syn, Henryk VIII połączył Anglię i Walię unią w roku 1536.
Obecnie odradzający się walijski język i kultura wzmocniły poczucie jedności narodowej Walijczyków, czemu sprzyja polityka Wielkiej Brytanii w ostatnich latach. W roku 1999 Walia otrzymała autonomię i prawo do własnego parlamentu.